donderdag 19 maart 2020

Activiteiten Vrienden voorlopig uit- of afgesteld

Beste vrienden van het MuZEEum en het archief van Vlissingen,

De gevolgen van het coronavirus zijn alom merkbaar. Ook het Maritiem MuZEEum heeft haar deuren tijdelijk gesloten. Voor de zomeropenstelling van de Kazematten is nog geen datum vast te stellen.
Het landelijk advies aan burgers om niet in grotere aantallen bij elkaar te komen en afstand te bewaren zijn voor het bestuur aanleiding een aantal besluiten te nemen waarvan wij u hierbij op de hoogte stellen.

• De Algemene Ledenvergadering op 15 april 2020 wordt verschoven naar een later te bepalen datum.

• De lezing door Ad Tramper aansluitend op de Algemene Ledenvergadering op 15 april zal eveneens geen doorgang kunnen vinden.

• De DAGREIS op 17 april 2020 is geannuleerd. De deelnemers zijn inmiddels op de hoogte gesteld. Binnenkort zal het bedrag voor deelname aan de excursie worden teruggeboekt.

• Voor de excursie op 25 juni 2020 naar het Zeeuws Archief in Middelburg kunt u zich aanmelden op het e-mailadres aanmelden@vriendenmuzeeum.nl. Mocht het onverhoopt niet door kunnen gaan dan zullen wij de deelnemers hieromtrent informeren.

Dit informatiebulletin ontvangt u ook binnenkort als bijlage bij Den Spiegel. 

Met vriendelijke groet,
Peter van Druenen, voorzitter

donderdag 12 maart 2020

Algemene Ledenvergadering + lezing op 15 april 2020, 19.00 uur

Op woensdag 15 april 2020 vindt in het muZEEum de ALV plaats. De verschillende jaarverslagen zijn via deze pagina te downloaden.

Agenda

1. Opening
2. Verslag Algemene Ledenvergadering van 5 juni 2019 (>> klik hier)
3. Ingekomen stukken
4. Jaarverslagen 2019 van
    a) penningmeester:
        - Jaarrekening 2019 (>> klik hier)
        - Begroting 2021 (>> klik hier)
    b) secretaris (>> klik hier)
    c) redactiecommissie Den Spiegel (>> klik hier)
    d) activiteitencommissie (>> klik hier)
5. Kascommissie
    a) verslag kascommissie (>> klik hier)
    b) decharge bestuur
    c) benoeming nieuwe kascommissie
6. Activiteiten 2020
7. Samenstelling bestuur.
    a) Aftredend en herkiesbaar is mevrouw Leida Goldschmitz (secretaris).
    b) Voorzitter Peter van Druenen is sinds 2008 lid van het bestuur en is daarom na drie termijnen statutair aftredend. Sinds 2013 vervult hij de taak van voorzitter en is in die hoedanigheid pas in 2021 aftredend. De Statuten en het Huishoudelijk Reglement geven hierover geen uitsluitsel. De huidige voorzitter is bereid om deze functie tot uiterlijk 2021 te vervullen. Wanneer er eerder een nieuwe voorzitter wordt gevonden zal hij ook eerder aftreden. Wij zoeken iemand die bereid is het voorzitterschap op zich te nemen. Heeft u belangstelling of kent u iemand die belangstelling heeft? Dan kunt u zich melden bij de secretaris  of ter vergadering.
    c) Het penningmeesterschap wordt voorlopig waargenomen door de voorzitter en de heer Hulsbergen. Ook voor deze functie zoeken wij iemand die bereid is het penningmeesterschap op zich te nemen. Heeft u belangstelling of kent u iemand die belangstelling heeft? Dan kunt u zich melden bij de secretaris  of ter vergadering.
8. Naamswijziging Vriendenvereniging na vertrek van het Archief naar Middelburg. Voorstel: Vereniging Vrienden van het MuZEEum en het Archief van Vlissingen. Hiervoor is een statutenwijziging noodzakelijk.
9. Voorstel contributieverhoging : van € 22,50 naar € 25 per lid. De contributie tezamen met het partnerlidmaatschap blijft € 35.
10. Rondvraag
---
19.45 uur Pauze
---
20.15 uur Lezing van de heer Ad Tramper over de innundatie en de fotocollectie Kruithof, waarover u separaat een uitnodiging ontvangt.
---
21.00 uur drankjes en hapjes



dinsdag 10 maart 2020

April-nummer Den Spiegel

Het april-nummer (2020-2) van ons tijdschrift Den Spiegel is klaar! Inkijkversies liggen vanaf 1 april bij het muZEEum.

Klik hier voor de inhoud

zondag 1 maart 2020

Uitnodiging lezing 'Waarom Vlissingen in 1548 de eerste stad was die Jacob van Deventer van keizer Karel V in kaart moest brengen.

Beste Vrienden van het muZEEum en het Archief van Vlissingen,

Het voelt altijd een beetje vreemd om uitnodigingen te versturen voor een evenement waarin ik zelf een rol heb: in dit geval de Vrienden-lezing op 11 maart 2020. Ik doe het natuurlijk toch omdat de bestuursleden de taken onder elkaar hebben verdeeld en ik de opdracht heb om van tijd tot tijd de leden digitaal op de hoogte te stellen van de activiteiten.

De titel van de lezing is: Waarom Vlissingen in 1548 de eerste stad was die Jacob van Deventer van keizer Karel V in kaart moest brengen.

De lezing gaat over een belangrijk onderdeel van mijn onderzoek van de laatste drie jaar naar de bevolkingsaantallen van  Zeeuwse steden tussen 1500 en 1800. Vlissingen speelt hierin een cruciale rol. Dit is de eerste keer dat ik met dit onderwerp naar buiten treed.

Het programma:
19.30 uur Inloop met koffie/thee
20.00 uur aanvang lezing
21.00 uur Afsluiting met een drankje

De toegang is gratis voor leden. Plaats van Handeling: Zeeuws Maritiem muZEEum, Nieuwendijk 15 te Vlissingen. 

U kunt u aanmelden via het e-mailadres:
vriendenmuzeeum@zeelandnet.nl 

Met vriendelijke groet,
Namens de vereniging Vrienden van het muZEEum en het Archief van Vlissingen
Peter van Druenen
voorzitter

zaterdag 1 februari 2020

Nu online: Interview Carla Rus over het verzet in Zeeland

Op de zaterdagmiddagen 23 november 2019 en 1 februari 2020 vond het symposium '75 jaar Slag om de Schelde' plaats in Vlissingen. Eerst in het Zeeuws Maritiem muZEEum en afgelopen zaterdag in de filmzaal van de Scheldehof, de voormalige zware plaatwerkerij van De Schelde. De belangstelling was zeer groot: in totaal meer dan 200 inschrijvingen. Het symposium was een gezamenlijke activiteit van de Werkgroep Cultuurhistorie van het Zeeuws Genootschap, de Vrienden van het muZEEum en de gemeente Vlissingen. Sprekers waren Herman de Putter over de aanloop naar de Slag om de Schelde (alleen 23-11), Hans Sakkers over de slag zelf, Niek Peters en Sophie Vleugels over de eenmansduikboot De Biber, Cor Heijkoop over de konvooivaart op de Schelde en het mijnenruimen in 1944 en 1945 en een gefilmd interview met psychiater Carla Rus over haar boek Breekbare helden, over het verzet in Zeeland en traumaverwerking na de Tweede wereldoorlog.

Het interview van 40 minuten staat nu online is kan dus worden bekeken: Klik hier.


Samenvatting Breekbare Helden
(door: Hester van Rees, Heemkundige Kring De Bevelanden)

Recent is het boek Breekbare Helden van Carla Rus verschenen. Carla Rus is de dochter van Jaap Rus die in het verzet heeft gezeten in de Tweede Wereldoorlog. Via hem, geboren en getogen in Goes raakt ze geïnteresseerd in het verzet. Goes stond bekend als Bolwerk van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB). Volgens het gedenkboek van de Landelijke organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO) had het verzetswerk boven de Westerschelde niet dezelfde intensiteit als elders in het land. Als verklaring geeft schrijver Van der Reest de lijdelijkheid van de Zeeuwen door hun strenge geloof. Inderdaad kozen de meeste Zeeuwen uit overlevingsdrang en zorg voor hun kinderen niet voor het verzet, zegt Carla Rus. “Net als de rest van de Nederlanders. De meeste kozen ook niet voor collaboratie, maar voor overgave. Dat is een te respecteren keus in oorlogstijd. Nederland telde destijds negen miljoen inwoners. Naar schatting zijn 45.000 mensen bij het georganiseerde verzet gegaan, gesteund door honderdduizenden anderen”.

Gingen Zeeuwen minder in het verzet dan andere Nederlanders, was een vraag die haar intrigeerde. En ook hoe het kon dat haar vader, 17 jaar, niet alleen koerierswerk maar ook aan spionage en hulp aan onderduikers had gedaan bij de Ordedienst (OD) van Daan Kloosterman, terwijl de Ordedienst bedoeld was om na de oorlog voor orde en veiligheid te zorgen. En hoe ging dat verzet in Zeeland in zijn werk? In dit boek combineert Carla Rus klassiek feitenonderzoek met onderzoek naar emoties. Daar ligt haar interesse als psychiater en psychotherapeute gespecialiseerd in oorlogs- en andere trauma’s als gevolg van geweld. Ze heeft vele interviews gehad met haar vader, inspiratiebron en een van de laatst levende getuigen van die tijd.

 Er is heel veel te lezen in het boek. Over hulp aan onderduikers, over de overval op het distributiekantoor in Geersdijk en Noord-Bevelandse partizanenacties, over hoe in Goes het verzet en het gewone leven verweven waren, over de illegale pers, over verraad en spionage, de radiodienst, over arrestatie en ontsnappingen of de dood, zoals de tien van Renesse….enz.

In haar Conclusies zet ze haar bevindingen in Zeeland tegenover die van het Historisch Nieuwsblad met algemene gegevens van Nederland (mei 2018). Van de Bevelandse bevolking was ca 1,3 à 1,4 procent van de Bevelandse bevolking aangesloten bij een verzetsgroep, tegen 0,5% landelijk (1944); in Goes was dat ruim 1,5 à 1,7 procent tegen 0,5 procent landelijk, ruim 3 maal zoveel. Nergens in Nederland waren zoveel spionagegroepen als op Walcheren. Grote delen van Zeeland waren als oorlogsstrategie geïnundeerd, wat het verzet ernstig bemoeilijkte. In Zeeuws-Vlaanderen zat een grote knokploeg die ook zijn diensten verrichtte bij het zetten van kraken op distributiekantoren op andere eilanden. Het Zeeuwse zendernetwerk was uniek voor Nederland en heeft grote verdiensten bewezen voor Nederland bij de Slag om de Schelde. Waarom dan toch die onbekendheid?

Carla Rus legt uit dat “Zeeland een groot deel van de oorlog spergebied was met streng bewaakte grenzen, dammen en veerponten. Daarom was Zeeland tamelijk geïsoleerd. Door de grote, gedisciplineerde OD waren er bovendien weinig sabotagediensten die elders konden opvallen. Maar dat er zo weinig bekend is over de Zeeuwen en hun verzet, komt ook door hun bescheiden volksaard. Zo gesloten als hun provincie was, zo gesloten waren hun inwoners: “niet klaegen, maer draegen”. De Zeeuwen spraken niet over wat ze hadden gedaan maar werden in hun nachtmerries geteisterd door schuldgevoel dat zij het hadden overleefd en hun verzetsmakkers niet. Of ze worstelden ermee dat ze na ernstige martelingen hadden doorgeslagen. Ook de nabestaanden van de omgebrachte verzetsstrijders bleven in diepe pijn achter en kwamen soms in de psychiatrie terecht. De Zeeuwen kregen overigens niet de tijd om op een enigszins rustige manier op hun oorlog, hun verzetsdaden en de emotionele gevolgen hiervan te reflecteren. Want zij werden de eerste jaren na de oorlog achtervolgd door de ene na de ander rampspoed. De inundaties tijdens de oorlog zelf en bij de bloedige Slag om de Schelde hadden hun kleigrond vijf jaar onvruchtbaar gemaakt. En tijdens de wederopbouw volgde de Watersnoodramp. Opnieuw vielen vele doden, opnieuw verdronk polderland in het zoute water. Pas aan het eind van hun leven kregen hun (klein)kinderen in flarden iets van het verzetsverleden van hun (groot)ouders te horen. Er is hierdoor veel verborgen gebleven. Maar de ontroerende en gruwelijke verhalen die u wel in dit boek heb kunnen lezen en het hier geschetste percentage verzetsmensen onder de bevolking, laten zien hoe sterk het verzet in het kleine en dunbevolkte Zeeland in de Tweede Wereldoorlog is geweest”.

Geloof lijdelijk? Nee! , schrijft ze met vette letters. “Naar schatting bestond 70% van de Zeeuwse verzetsmensen uit gereformeerden, grotendeels lid van de synodaal (oftewel ‘gewoon’) gereformeerde kerk. De overige 30% werd gevormd door katholieken (die vooral in Zeeuws-Vlaanderen en de Zak van Zuid-Beveland woonden), hervormden en een handvol socialisten en liberalen. Dit Zeeuwse beeld klopt met recent sociologisch onderzoek waarin wordt aangetoond dat relatief meer verzetsstrijders zaten in plaatsen waar vergelijkenderwijs veel gereformeerden woonden. Een mogelijke rol speelde dat, anders dan bij de hervormde en zeker de katholieke kerk de leiding van de gereformeerde kerken niet bij een centraal orgaan (synode) bestond, maar bij de plaatselijke kerkenraad die uit kerkleden bestond. Een verzetsgroep ontstond immers meestal doordat enkele mensen die elkaar vertrouwden en bezielden in het diepste geheim een steen in het vijandige water durfden te werpen. Hierna vormden zich kringen van vertrouwelingen die zich zwijgend uitbreidden tot een vuist”.

Dat de hulp aan onderduikers in Zeeland ook niet goed is ingeschat heeft te maken met het feit dat “door de inundaties vele evacués binnen Zeeland werden opgevangen. Ook in de buurt van de Atlantikwall werden veel bewoners verplicht te evacueren. Veel onderduikers aten met de pot mee, zonder dat er distributiebonnen aan te pas kwamen. In dit geval hebben we te maken met mensen die niet aangesloten waren bij een verzetsgroep en dus niet meetellen in de cijfers”.

Over de Slag om de Schelde zegt ze: “Als het Belgische verzet de haven Antwerpen niet had beschermd tegen vernietiging door de Duitsers, had de haven pas veel later door de geallieerden gebruikt kunnen worden, schrijft ze. Dan was de geallieerde opmars door gebrek aan voorraden een tijdlang tot stilstand gekomen. Ook het Zeeuwse verzet heeft de geallieerde opmars versoepeld! Zo hebben ze de geallieerden door het drassige land gegidst en hebben ze meegevochten. En hoe inventief waren ze in het verzamelen van geheime informatie over Duitse stellingen, en hoe volhardend ze hierin waren, ook nadat hele spionagegroepen ter dood waren veroordeeld. Bij het doorgeven van lokale informatie aan de geallieerden was het Zeeuws zendernetwerk van groot belang. Als enig gewest had Zeeland behalve een lokale zender ook neen redelijk dicht intern districtennet. Dat was uniek voor Nederland. Mede hierdoor heeft het verzet bij kunnen dragen aan een vermindering van onnodige gevechten, onnodige vernietigingen en onnodige burgerslachtoffers”.
Tot slot. Breekbare helden is een mooie titel over dappere mannen die vonden dat ze tegen de vijand moesten strijden en zich niet bezig hielden met de mogelijke consequenties, zelfs als ze dat met de dood moesten bekopen; maar ook zijn het de mannen die doorsloegen omdat ze de martelingen niet meer aankonden; of die zich schuldig voelden dat zij het overleefd hadden en hun makkers niet; ook de mannen bij wie later de herinneringen en de beelden steeds weer terugkwamen en die in depressies wegzonken…. Ze verdienen het geëerd te blijven en dat doet dit boek van Carla rus. Zoals H.M van Randwijck (1909-1966) , onder wiens naam jaarlijks op Bevrijdingsdag een lezing wordt gehouden in de Jacobskerk in Vlissingen, destijds stelde: Een volk dat voor tirannen zwicht, Zal meer dan lijf en goed verliezen, Dan dooft het licht.


dinsdag 28 januari 2020

Reprise Symposium ’75 jaar Slag om de Schelde’

Op zaterdag 1 februari 2020 organiseren de werkgroep Cultuurhistorie van het Zeeuws Genootschap en de Vrienden van het muZEEum, voor de tweede keer het symposium ’75 jaar Slag om de Schelde’.

Locatie: Scheldehof, Peperdijk 263, Vlissingen.
Aanvang 13.00 uur. De toegang is gratis.

Het programma
13.00 uur: Inloop en koffie
13.20 - 13.30 uur: welkom door Peter van Druenen namens het Zeeuws Genootschap en de Vrienden van het muZEEum
13.30 - 14.00 uur: Niek Peters en Sophie Vleugels over de Duitse eenmans-duikboot de Biber
14.00 - 14.30 Hans Sakkers. Lezing over de slag zelf, het verloop, het resultaat en de invloed op het verdere verloop van de Tweede Wereldoorlog in Nederland en daarbuiten.
14.30 – 15.00 uur: Pauze
15.00 – 15.40 uur: (Film) Interview met Carla Rus over het verzet in Zeeland
15.40 – 16.10 uur: Cor Heijkoop. Lezing over de konvooivaart op de Schelde en het mijnenruimen  (Operation Calender) na de oorlog.
16.10 – 17.00 uur: hapje en drankje

vrijdag 29 november 2019

Januari-nummer Den Spiegel

Het januari-nummer (2020-1) van ons tijdschrift Den Spiegel is klaar! Inkijkversies liggen vanaf 1 januari bij het muZEEum.

Klik hier voor de inhoud

maandag 4 november 2019

Symposium '75 jaar Slag om de Schelde'


Op zaterdagmiddag 23 november 2019 organiseren de Vrienden van het muZEEum, de Werkgroep Cultuurhistorie van het Zeeuws Genootschap en de Gemeente Vlissingen het symposium '75 jaar Slag om de Schelde'.

Locatie: het Zeeuws Maritiem muZEEum, Nieuwendijk 5 te Vlissingen. Aanvang 13.00 uur. De toegang is gratis.

Het programma
1. 13.00 uur: Inloop en koffie
2. 13.30 uur: welkom door Peter van Druenen namens de Vrienden van het muZEEum en het Zeeuws Genootschap
3. 13.35 - 14.05 uur: Herman de Putter. Lezing over de aanloop naar de Slag om de Schelde.
4. 14.05 - 14.35 uur: Hans Sakkers. Lezing over de slag zelf, het verloop, het resultaat en de invloed op het verdere verloop van de Tweede Wereldoorlog in Nederland en daarbuiten.
5. 14.35-16.00 uur: Mini-excursie langs de markante WOII locaties in Vlissingen, met speciale aandacht voor de Biber
- Korte inleiding door Niek Peters
- Rondleiding door 5 rondleiders
- Pauze met koffie en een (relevante) versnapering
6. 16.00 - 16.30 uur: (Film) Interview met Carla Rus over het verzet in Zeeland
7. 16.30 - 17.00 uur: Cor Heijkoop. Lezing over de konvooivaart op de Schelde en het mijnenruimen  (Operation Calender) na de oorlog.
8. 17.00 - 18.00 uur: ‘Culinaire’ afsluiting: ‘rats, kuch en bonen’.

Aanmelden kan op: aanmelden@vriendenmuzeeum.nl


zondag 29 september 2019

oktober-nummer Den Spiegel

Het oktober-nummer (2019-4) van ons tijdschrift Den Spiegel is verschenen en wordt naar alle leden verzonden! Bijzonder is dat dit nummer geheel is gewijd aan de herdenking van 75 jaar Slag om de Schelde en gratis wordt verspreid in alle brievenbussen in Vlissingen, Souburg en Ritthem. Inkijkversies liggen bij het muZEEum en het Gemeentearchief. Zie ook het artikel in de PZC hierover: klik hier.

Klik hier voor de inhoud

zaterdag 17 augustus 2019

Lezing "Van vissersstad naar kapersstad: Vlissingen 1134-1613"

Peter van Druenen houdt op 24 september de lezing "Van vissersstad naar kapersstad: Vlissingen 1134-1613".

Het eerste stadszegel
(met veldfles!) van
Vlissingen uit 1369
(Archief Antwerpen)
In zijn lezing gaat Van Druenen dieper in op het ontstaan en de ontwikkeling van de Vissersstad en (vooral) de overgang naar Kapersstad. In dertig jaar tijd verdween de visserij, tot dan toe de dominante bedrijfstak, volledig uit het economisch leven van de stad. Het groeiende belang van de rivier de Schelde als diepe vaarweg van en naar Antwerpen, klimaatverandering, toenemend geweld op zee en ingrijpende bevolkingsbewegingen in Zeeland en Vlissingen waren hiervan de belangrijkste oorzaken. Het nieuwe stadstype dat hierna ontstond, de Kapersstad, kende niet alleen een andere economie, een andere samenstelling van de bevolking en een andere dominante godsdienst, maar ook een dramatisch ruimteprobleem. In 1315, het eerste jaar dat Vlissingen stadsrechten had, leek alles nog koek en ei: er was weinig grond, maar er woonden ook weinig mensen. De ongeveer honderd Vlissingers hadden ruim negen hectare tot hun beschikking en dat was goed te doen, zeker voor die tijd. In 1443 was de situatie drastisch veranderd, althans voor wat betreft het aantal inwoners: dat was vervijfvoudigd, naar 500. De beschikbare grond was nauwelijks gegroeid: van negen naar dertien hectare. Meer dan honderd jaar later, in 1581, leek de situatie ondragelijk: er waren inmiddels vierduizend Vlissingers, veertig keer zoveel als in 1315. Het grondoppervlak was daarentegen maar een klein beetje toegenomen, naar twintig hectare. De stad kon naar geen enkele kant meer uitbreiden: in het zuiden en westen was de zee en in het noorden en oosten grensde de stad direct aan Koudekerke en Souburg. De situatie was in deze periode nog schrijnender dan de grafiek laat zien: vanaf 1560 had de stad ook voortdurend te maken met gedwongen inkwartieringen van soldaten, eerst de Spanjaarden, vervolgens de Watergeuzen en na 1585 de Engelsen omdat Vlissingen toen Engels grondgebied werd. De stad was omstreeks 1581 volgens onze huidige normen volstrekt onleefbaar. De woningen puilden uit, het stonk, er was altijd herrie en op de onverharde modderige straten was het een gekrioel van mensen, vee, ongedierte en ziektekiemen. Pas na 1613 kwam in deze situatie verandering toen de stad beschikking kreeg over nieuw, geannexeerd grondgebied.

De lezing wordt gehouden van 19.00 tot 21.00 uur in Speel Uus, Ter Reede, Vredehoflaan 370 te Vlissingen. De kosten zijn 2 euro inclusief koffie of thee.

NB: De Vrienden hebben gratis toegang. Aanmelden kan op het e-mailadres petervandruenen@gmail.com
.